Fundusz alimentacyjny

FUNDUSZ ALIMENTACYJNY – INFORMACJE OGÓLNE

Wnioski w sprawie ustalenia prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na nowy okres zasiłkowy są przyjmowane od dnia 1 sierpnia kazdego roku.
Podstawowe informacje o zasadach korzystania ze świadczeń przyznawanych z funduszu alimentacyjnego od 1 października 2008 roku, a także informacje o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych.

 

Komu przysługują świadczenia z Funduszu Alimentacyjnego?

Osobą uprawnioną do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (w skrócie: świadczenie z FA) jest dziecko, które ma zasądzone od rodzica alimenty (mogą to być również alimenty na podstawie ugody zawartej przed sądem), jeżeli egzekucja alimentów jest bezskuteczna. Świadczenia z FA przysługują na dziecko do ukończenia przez nie 18 lat. Na dziecko starsze świadczenia przysługują do ukończenia 25 lat pod warunkiem, że uczy się w ono szkole lub szkole wyższej. Na dziecko posiadające orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, którego rodzic nie płaci zasądzonych alimentów, świadczenia przysługują bez względu na wiek dziecka. Egzekucja jest bezskuteczna, jeżeli w okresie dwóch miesięcy przed złożeniem wniosku o świadczenie z FA komornik nie wyegzekwował pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych.  Bezskuteczność egzekucji potwierdza komornik sądowy odpowiednim zaświadczeniem. Można je od komornika uzyskać samemu lub wystąpić o ich uzyskanie przez organ właściwy wierzyciela tj. : urząd gminy lub ośrodek pomocy społecznej, w którym osoba ubiega się o świadczenie z FA (w jednych gminach świadczenie przyznaje urząd gminy w innych ośrodek pomocy społecznej).

W przypadku, gdy egzekucja alimentów nie jest prowadzona w Polsce, gdyż dłużnik mieszka za granicą, w celu potwierdzenia bezskuteczności egzekucji, do wniosku o przyznanie świadczenia z FA wnioskodawca musi dołączyć odpowiednie zaświadczenie z sądu okręgowego (lub innego właściwego sądu) lub zagranicznej instytucji egzekucyjnej, potwierdzające bezskuteczność egzekucji zasądzonych alimentów lub niemożność prowadzenia egzekucji. Aby nabyć prawo do świadczenia z FA dziecko, które ma zasądzone alimenty nie musi być wychowywane przez rodzica samotnie. Prawo do świadczenia z FA przysługuje też na dzieci wychowywane przez rodzica, który zawarł kolejny związek małżeński, żyje w nieformalnym związku lub mąż/żona nie płaci zasądzonych alimentów. W takich przypadkach rodzic zobowiązany do alimentacji nie jest wliczany do składu rodziny, więc jego dochód nie jest brany pod uwagę przy ustalaniu czy rodzina ma prawo do świadczenia z FA. 

 

Dochód uprawniający do świadczeń.

Prawo do świadczenia z FA przysługuje, jeżeli przeciętny miesięczny dochód netto na osobę w rodzinie w roku poprzedzającym okres świadczeniowy nie przekracza 725 zł. Ustalając prawo do świadczenia z FA na okres od 1 października 2017 r. do 30 września  2018 r. brany jest pod uwagę przychód uzyskany przez członków rodziny w 2016 r. Na dochód składają się następujące składniki:

  • dochody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o  należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne,
  • deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne,
  • inne dochody nieopodatkowane podatkiem dochodowym od osób fizycznych enumeratywnie wyliczone w ustawie o świadczeniach rodzinnych (np. wszelkie stypendia otrzymywane przez uczniów lub studentów, alimenty na rzecz dzieci).

W przypadku, gdy rodzina posiada gospodarstwo rolne, dochód z tego tytułu oblicza się na podstawie liczby hektarów przeliczeniowych znajdujących się w jej posiadaniu w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. W tym, jeżeli zmiana powierzchni gospodarstwa rolnego miała miejsce w trakcie miesiąca, nową powierzchnię gospodarstwa uwzględnia się od miesiąca następnego. Miesięczna wartość dochodu z 1 ha przeliczeniowego została określona na poziomie 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie w drodze obwieszczenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym. 

W przypadku, gdy rodzina lub osoba ucząca się utrzymuje się z gospodarstwa rolnego oraz uzyskuje pozarolnicze dochody, dochody z obu tych źródeł sumuje się.

Przeciętny miesięczny dochód na osobę w rodzinie oblicza się, dzieląc łączną kwotę dochodu uzyskanego przez wszystkich członków rodziny w roku 2016, przez 12, czyli przez liczbę miesięcy w roku, a następnie przez liczbę członków rodziny.

 

Wysokość świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Świadczenia z FA przysługują w kwocie bieżąco zasądzonych alimentów, ale nie mogą wynieść więcej niż po 500 zł na każde z uprawnionych do alimentów dzieci.

 

Okres otrzymywania świadczeń, kiedy złożyć wniosek.

Świadczenia z FA przyznawane są na tzw. okresy świadczeniowe, trwające 12 miesięcy od 1 października do 30 września następnego roku kalendarzowego. Jednak wnioski o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego osoby zainteresowane mogą składać już od 1 sierpnia.

W przypadku, gdy osoba ubiegająca się o świadczenia z funduszu alimentacyjnego na nowy okres świadczeniowy złoży wniosek wraz z dokumentami do dnia 31 sierpnia, ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz wypłata świadczeń przysługujących za październik następuje do dnia 31 października.

W przypadku, gdy osoba ubiegająca się o świadczenia na nowy okres świadczeniowy złoży wniosek wraz z dokumentami w okresie od dnia 1 września do dnia 31 października, ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz wypłata świadczeń przysługujących za październik następuje do dnia 30 listopada.

 

Gdzie złożyć wniosek o świadczenie z funduszu alimentacyjnego?

Wniosek o przyznanie świadczeń z FA, należy złożyć w urzędzie gminy lub miasta wlasciwym ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej sie o świadczenie albo w ośrodku pomocy społecznej, jeżeli w danej gminie ośrodek ten realizuje świadczenia z FA. Formularze wniosków udostępnia odpowiednio:urząd gminy lub ośrodek pomocy społecznej.

 

Postępowanie wobec dłużnika alimentacyjnego.

W przypadku bezskuteczności egzekucji osoba uprawniona do alimentów (dziecko za pośrednictwem swego przedstawiciela ustawowego) może złożyć do organu właściwego wierzyciela (oznacza to urząd gminy lub ośrodek pomocy społecznej właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej do alimentów) wniosek o podjęcie działań wobec dłużnika alimentacyjnego.

Do wniosku należy dołączyć zaświadczenie, od komornika prowadzącego postępowanie egzekucyjne, o bezskuteczności egzekucji, zawierające informację o stanie egzekucji, przyczynach jej bezskuteczności oraz o działaniach podejmowanych w celu wyegzekwowania zasądzonych alimentów.

W przypadku złożenia wniosku bez w/w zaświadczenia, organ właściwy wierzyciela wzywa organ prowadzący postępowanie egzekucyjne do przesłania zaświadczenia. Komornik prowadzący postępowanie egzekucyjne jest obowiązany do przesłania zaświadczenia w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania.

W przypadku przyznania osobie uprawnionej świadczenia z funduszu alimentacyjnego organ właściwy wierzyciela „z urzędu” występuje z wnioskiem do organu właściwego dłużnika (oznacza to urząd gminy lub ośrodek pomocy społecznej właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dłużnika alimentacyjnego)o podjęcie działań wobec dłużnika alimentacyjnego.

Po otrzymaniu w/w wniosku, organ właściwy dłużnika przeprowadza wywiad alimentacyjny, w celu ustalenia sytuacji rodzinnej, dochodowej i zawodowej dłużnika alimentacyjnego, a także jego stanu zdrowia oraz przyczyn niełożenia na utrzymanie osoby uprawnionej, oraz odbiera od niego oświadczenie majątkowe.

 

W przypadku gdy dłużnik alimentacyjny nie może wywiązać się ze swych zobowiązań z powodu braku zatrudnienia, organ właściwy dłużnika:

  1. zobowiązuje dłużnika alimentacyjnego do zarejestrowania się jako bezrobotny, albo jako poszukujący pracy, w przypadku braku możliwości zarejestrowania się jako bezrobotny;
  2. zwraca się do starosty o podjęcie działań zmierzających do aktywizacji zawodowej dłużnika alimentacyjnego.

W przypadku uniemożliwienia przez dłużnika alimentacyjnego przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego, odmowy złożenia oświadczenia majątkowego, odmowy zarejestrowania się jako bezrobotny, odmowy zarejestrowania się jako poszukujący pracy w przypadku braku możliwości zarejestrowania się jako bezrobotny, organ właściwy dłużnika:

  1. wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych,
  2. składa wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997r. –Kodeks karny (Dz U. Nr 88, poz.553, z późn. zm.3),
  3. kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego.

Organ właściwy dłużnika informuje organ właściwy wierzyciela oraz komornika sądowego o podjętych działaniach wobec dłużnika alimentacyjnego oraz o ich efektach.

Dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej do alimentów, łącznie z ustawowymi odsetkami.

 

Do wniosku o fundusz alimentacyjny należy dołączyć:

  • Oświadczenie ze szkoły w przypadku, gdy osoba uprawniona ukończyła 18 rok życia lub zaświadczenie ze szkoły wyższej;
  • zaświadczenie komornika o całkowitej lub częściowej bezskuteczności egzekucji alimentów w tym o wysokości wyegzekwowanych alimentów za rok 2016 (przy alimentacji na dzieci);
  • w przypadku posiadania gospodarstwa rolnego - kserokopia nakazu płatniczego za rok 2016 oraz wypełniony załącznik nr 7;
  • zaświadczenie komornika dokumentujące faktyczną wysokość otrzymanych alimentów w 2016 roku, w przypadku uzyskania alimentów niższych niż zasądzone w wyroku lub ugodzie sądowej;
  • zaświadczenie o bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych z ostatnich dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku o świadczenia z funduszu alimentacyjnego;
  • przekazy lub przelewy pieniężne dokumentujące wysokość alimentów świadczonych na rzecz innych osób za rok 2016 (jeżeli członkowie rodziny są zobowiązani wyrokiem sądu lub ugodą sądową do ich płacenia);
  • dokument określający datę utraty dochodu - świadectwo pracy (umowy zlecenie) oraz PIT-11 za rok 2016 ksero + oryginał do wglądu;
  • zaświadczenie Urędu Skarbowego o uzyskanym przychodzie (wg wzoru zaświadczenia) w przypadku prowadzenia dzialalności rozliczanej ryczałtowo lub kartą podatkową.

 

W przypadku zawieszenia lub zlikwidowania działalności gospodarczej – informacja z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, lub potwierdzenie z Urzędu Miasta oraz PIT (adekwatny do prowadzonej działalności gospodarczej) za 2016r.

  • dokument określający uzyskanie dochodu – umowa (kserokopia + oryginał do wglądu) oraz zaświadczenie pracodawcy określające wysokość uzyskanego dochodu z drugiego miesiąca po miesiącu podjęcia zatrudnienia - przypadku podjęcia zatrudnienia w 2017r. (np. osoba została zatrudniona od II 2017r. dostarcza dochód netto za III 2017r.) Jeżeli osoba podjęła zatrudnienie w 2016r. – dostarcza umowę o pracę (kserokopia + oryginał do wglądu) oraz PIT 11 za 2016r

 

W przypadku rozpoczęcia prowadzenia działalności gospodarczej w 2016r. – należy przedstawić wpis do ewidencji oraz PIT - adekwatny do prowadzonej działalności gospodarczej oraz zaświadczenie Urzędu Skarbowego o uzyskanym przychodzie (wg wzoru zaświadczenia) w przypadku prowadzenia dzialalności rozliczanej ryczałtowo lub kartą podatkową, natomiast jeżeli działalność gospodarcza została rozpoczęta w 2017r. – wpis do ewidencji oraz zaświadczenie o uzyskanym dochodzie netto za II miesiąc prowadzenia działalności gospodarczej (np. działalność została rozpoczęta w III 2017r. – dochód netto za IV 2017r.)

  • Oświadczenie osoby nie podejmującej zatrudnienia o aktualnej sytuacji 

Dodatkowo przy skladaniu wniosku nalezy okazać:

  • dowód osobisty,
  • skrócony odpis aktu urodzenia dziecka (do wglądu)
  • orzeczenie o niepełnosprawności dziecka – ksero – oryginał do wglądu
  • kserokopię odpisu wyroku sądu zasądzającego alimenty na rzecz osób w rodzinie lub kopę ugody sądowej;*
  • informację z sądu o toczącym się postępowaniu w sprawie o przysposobienie dziecka (dot. opiekuna faktycznego)
  • kopię odpisu prawomocnego wyroku sądu orzekającego rozwód lub separację;

 

Osoby uprawnione do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, które ukończyły 18 rok życia, wniosek o świadczenia z funduszu alimentacyjnego składają O S O B I Ś C I E.